نمایشگاه سیال صحنه جهانی مواد غذایی، جای ایران خالی
در نمایشگاه بین المللی مواد غذایی مونترال (سیال) 2009 خیلی چیزهای متفاوت می بینید: مربای سیر، پیاز یا قارچ، انواع پنیرهایی که با شکلات یا شیره های محلی (سی روپ دو ارابل) مخلوط شده اند، ازدواجی موفق از مزه های نامتعارف که تا میخوریم خوشمان می آید و به آن عادت میکنیم. ولی بزرگترین انقلاب در اندازه غذاها روی داده است.
خوراک ها از پرس های آماده خوردن به لقمه ای تغییر شکل داده اند. حتی سالادها و یا میوه های خرد کرده به اندازه یک وعده ارائه داده می شوند. یا در یک ساک کوچک پلاستیکی یا به شکل ساندویچی با نان بسیار نازک، و در هرحال اشتها آور، آماده مصرف برای مردمی که بیش از 5 دقیقه وقت برای نهارشان اختصاص نمی دهند.
در انقلابی که بوجود آمده ارائه زیبایی های مواد غذایی فراموش نشده است. حتی اگر برخی بسته های مواد غذایی آدم را به یاد خوراک فضانوردها بیاندازد: سوپ های سبز یا قرمز سبزیجات که سرد یا ولرم و در بطری ها نوشیده می شود، سوشی هایی که از مخلوط بیست نوع دانه و حبوبابت درست شده اند و کافی است آنها را با چند قطره آب خیس کنید تا یک غذای سالم و کامل و بدون چربی و افزودنی های شیمیایی نوش جان کرده باشید.
قاقالی هایی از چیپس چغندر، کدو یا لوبیا سبز با حداقل نمک و روغن در کنار نان خشک های کنجد دار یا لواش یا نان های سیر و پنیر و زیتون و پیاز در کنار ده ها نوع پنیر و زیتون و خمیرها(تارتیناد)ی سبزیجات گذاشته شده اند.
فرآورده های گوشت های تازه و دودی، همه به صورت لقمه ای در جلوی غرفه مواد غذایی کشورهای مختلف چیده شده اند، نانها و خمیرهای اسپاگتی و لازانیا و پیتزا، اکثرا از گندم کامل ، در اندازه های کوچک و شکل های مختلف کنار هم نشسته اند، شیرینی ها و شکلات هایی با مزه های مختلف و دانه های روغنی، میوه های خشک طبیعی و سالم و انواع نوشیدنی هایی با طعم میوه های طبیعی، همه در لیوان های کوچک کاغذی به رهگذران کنجکاو نمایشگاه ارائه می شود تا مزه شان زیر زبان خریداران عمده یا توزیع کنندگان برود و بروشورشان را بردارند. هدف نمایشگاه هم همین است.
دست گذاشتن روی یکی از اصلی ترین غرایز بشری و ارضای آن به سبک روز.تامین خوراک روزانه جمعیت های ملیونی در شهرهای بزرگ و کوچک (برای نمونه روزانه 40 میلیون غذای آماده در نیویورک سرو میشود)، برای مردمی که 67درصد آنها غذایشان را در مقابل تلویزیون و کامپیوتر می خورند و تمایل به فست فود دارند. مردمی که اخیرا نگران سلامتی خود شده اند، از شکر و چربی و نمک زیاد پرهیز می کنند و در ضمن به دنبال مزه های جدید می گردند.
اما این انقلاب مواد غذایی و ایده شکم چرانی جهانی از کجا آمد؟ به نقل از سایت رادیوی دولتی کانادا، مهاجرانی که به سرزمین های جدید آمدند، همراه با تخصص و تحصیلات، خوراکی های خود را نیز آورند و رستوران های ملیت های مختلف مردم را با فرهنگ غذایی نقاط مختلف جهان آشنا کردند. از طرف دیگر وسائل ارتباط جمعی، کتاب ها و فیلم های آشپزی نیز انقلابی در آشپزخانه های کانادا پدید آوردند و مزه ها و ترکیب های جدید خوردنی را معرفی کردند. تغییرات به اندازه ای است که امروزه 67 درصد کانادایی ها سوشی را تجربه کرده اند، غذایی با برنج و ماهی خام که پدران آنها هرگز نام آن را هم نشنیده بودند.
زمانی نه خیلی پیش صورت غذاهای روزانه ساده بود: شیرگاو و لبنیات، نان سفید روزانه و گوشت قرمز یا سفید و سیب زمینی، ماکارونی یا برنج در کنار نوشیدنی های سنتی مانند چای یا قهوه، اساس غذای روزانه ملت ها را تشکیل می دادند.
امروزه شیر سویا و فرآورده های لبنی گیاهی، نانهای گندم کامل و سیاه و پروتئین های گیاهی یا فرآورده های گوشتی و سیل عظیم نوشابه با طعم های مختلف با برچسب های ویتامین دار، انرژی زا و میوه ای جای آنها را گرفته اند. با اینحال به مرور تمایل به محصولات محلی و کالاهای بیولوژیک بیشتر می شود. اخیرا حتی بحث از اجبار نوشتن روی کالاهایی است که دستکاری ژنتیک شده اند.
مثل انواع خوراکی و نان هایی که از آرد ذرت درست شده اند و بیشترین میزان دستکاری ژنتیکی را در دانه ها دارند.
اگرچه هنوز حساسیتی که برای افزودنی های شیمیایی بوجود آمده برای غذاهایی که ژن آنها دستکاری شده وجود ندارد اما همه میدانند که آنهاهم مثل مکرویو میتوانند تاثیرات مخرب داشته باشند. برای همین امروزه چه در رستورانهای گرانقیمت یا در خیابانها، تمایل مشتریان به کالاهای بیو، سالم، تا حد امکان تازه و بدون افزودنی های شیمیایی است.
نمایشگاه سیال، بهشت سه روزه شکم چران ها
سیال صحنه جهانی مواد غذایی و محل تلاقی ظریفترین ذائقه ها و بهترین خوراک های جهان است. نمایشگاه بین المللی سیال باهمکاری دولت کانادا و دولت کبک برگزار می شود. با دعوتنامه ای که از طرف وزارت کشاورزی در نخستین صفحه بولتن نمایشگاه نوشته شده است:
"دردنیای جهشی امروز، سیال، محلی است که متخصصان موادغذایی و متقاضیان را به زیر یک سقف می آورد. حدود 500 شرکت صادرات مواد غذایی کانادا در آن شرکت دارند. علاوه برآن ها نمایندگان کشاورزان، نماینده گروه صادر کنندگان مواد غذایی، نمایندگان اتحدیه خریداران عمده و نماینده صنف خرده فروشان کبک نیز جزو دست اندرکاران هستند تا برای مبادله بهتر کالاها و خدمات همکاری کنند. این اتحادیه آخری که از سال 1995 تا کنون دفاع از منافع حرفه ای، اجتماعی و سیاسی مجموعه خرده فروشان مواد غذایی کبک را به عهده دارد، میزبان شام شب نمایشگاه نیز هست. نمایندگان بخش تولید صنایع غذایی در کنار نمایندگان هیدرو کبک، مجمع سرمایه گذاری و اقتصادی استان کبک و نماینده رستوران داران همه در پاویون کبک غرفه دارند و برای همکاری و پاسخ به سوالات آماده هستند، در بروشور هم تاکید کرده اند: "ما اعتقاد داریم که صنعت مواد غذایی ما (کبک و کانادا) به سمت بهترشدن میرود و بازارهای جدید را فتح کرده ایم. با حضور در این نمایشگاه شما نه تنها با بهترین خوراک ها و مزه های سراسر جهان آشنا میشوید بلکه به عنوان تولید کننده، مصرف کننده یا عمده فروش فرآورده های خوراکی امکان معرفی محصولات و خدمات خود و آشنایی و تعامل با دیگران را پیدا می کنید.
نمایشگاه سالانه سیال کانادا در واقع دروازه ورود فرآورده های خوراکی و مزه های جدید به قاره امریکاست. در شش برنامه ای که تاکنون برگزار شده است تولید یا صادر کنندگان مواد غذایی از 80 کشور جهان در 17 سالن اصلی نمایشگاه غرفه اجاره کرده اند و نمایشگاه در مجموعه سه روز خود 200 هزار بیننده داشته است. لازم به توضیح است که گروه نمایشگاه سیال در پاریس، بوینس آئرس، مونترال و شانگ های نیز نمایشگاه سالانه فرآورده های غذایی برگزار می کند..." از همین حالا برای نمایشگاه بعدی 21 تا 23 آوریل 2010 در مونترال کانادا نیز برنامه ریزی شده است.
نمایشگاه در دو قسمت مجزاست که یکی به محصولات اختصاص دارد و دیگری به ماشین ها و ابزار صنایع غذایی (ست کانادا).
در نمایشگاه و در میان غرفه ها گشتی می زنیم تا با محصولات جدید آشناشویم. از سنگاپور و مالزی و چین گرفته تا امریکا و فرانسه و مکزیک و برزیل و البته استان های مختلف کانادا همه غرفه دارند. در یکی از غرفه های استان کبک (میهماندار)، آقای میشل اندرسون که یکی از 200 تولید کننده فرآورده های گوشتی کبک است از محصولات خودشان در کمپانی مونت-پک می گوید: امسال ما علاوه بر ژامبون و سوسیس، کیک های سنتی گوشتی هم ارائه می دهیم. (گوشت پخته با پیاز و سیب زمینی که در میان خمیری مانند نان برشته شده است) در مجموع گوشت گاو و گوساله کبک کیفیت بهتری دارد. ما از امریکا، ژاپن و اروپا مشتری داریم. بخصوص برای گوشت گوساله مان که سالها متروک بود ولی الان همه دوباره به آن روی آورده اند چون چربی کمتری دارد.
آقایی که خود را وکیل معرفی می کند و از الجزایر است از نمایشگاه تعریف می کند ولی خوشحال نیست:
"این محصولات برای همه نیست.
فقرا باید شکمشان را با آشغال پرکنند.
برای آنها مک دونالد است و چیپس و نوشابه!
ایرانیها در دنیا یتیم هستند.
بیشتر غرفه داران چه از اروپا یا امریکا تجربه چند باره شرکت در نمایشگاه را دارند و می دانند که چگونه باید کالایشان را عرضه کنند، مشتری ها را به حرف بگیرند و علاقه مند کنند و سرانجام با رد و بدل کردن کارت و بروشور امکان تماس های بعدی را بوجود آورند.
برخی برای اولین بار آمده اند تا کانالی برای فروش مواد غذایی شان در امریکا باز کنند. اگرچه برخی مانند الجزایر و چند کشور عربی دیگر به نظر نمی آید شانس چندانی داشته باشند. در غرفه های مواد غذایی اینها فقط چند پوستر است و نه تنها نمونه ای از محصولاتشان برای دیدن یا چشیدن وجود ندارد بلکه حتی مسئولی هم در غرفه نیست تا درمورد همان عکس ها توضیح دهد.
به دنبال غرفه های ایران نمایشگاه را زیر و رو میکنیم، مگر میشود ایران غرفه نداشته باشد؟ یعنی از آنهمه غذاهایی و شیرینی هایی که مادربزرگهای ما زحمتشان را کشیدند هیچ خبری نیست؟! به دو بخش جداگانه که برای تولیدات بیو (سالم و طبیعی) و بخش نوآوری ها در نظر گرفته شده است. میرویم و در بازگشت به غرفه ای برمیخوریم که در آن آجیل ایرانی ارائه میشود. صاحب اصلی غرفه آنجا نیست ولی همراهش توضیح میدهد که آنها از واردکنندگان آجیل ایرانی به کانادا هستند، در تورونتو اقامت دارند و از همانجا درنمایشگاه شرکت کرده اند. کمی جلوترغرفه ایرانی دیگری پیدا میکنیم که آقای نوید در آنجا محصولات چیکا را عرضه میکند. اومیگوید که بطور مستقل در نمایشگاه شرکت کرده است: "امسال ایران غرفه ندارد، حالا بخاطر مسائل سیاسی است، مشگل ویزا داشته اند یا هردلیل دیگر..." او درجواب این سوال که آیا اینکه شرکت در نمایشگاه های بین المللی مانند سیال کانادا برای ایران حکایت از عزم تولید کنندگان ایرانی برای ورود به صحنه تجارت جهانی را دارد پاسخ میدهد: "فکر نمیکنم! تا آنجایی که من دیدم سیاستی در کار نیست. ما بازار جهانی که هیچ الان بازارهای عراق و افغانستان را هم داریم می بازیم. میتوانم بگویم در مجموع حرفه ای نیستیم. به سود کوتاه مدت فکر می کنیم و روی روابط دراز مدت سرمایه گذاری نمی کنیم. از طرف دیگر ارتباطاتی که باید داشته باشیم را نداریم. مسائل را با هم قاطی می کنیم. بخصوص دید حرفه ای نداریم. این دید حرفه ای باید برایمان جا بیفتد.بعد مسئله ارتباطات است. باید زبان گفتگوی جهانی را بدانیم. تیم های حرفه ای بیاوریم که مسلط به دو یا سه زبان باشند.
." نماینده فروش محصولات چیکا از تجربیات خودش میگوید: " من خودم چون در فرانسه درس خوانده ام میتوانم مستقل کار کنم. در کانادا هم قبلا آمده ایم ولی با غذاهای غیرایرانی مثل اسپاگتی. ولی بیشتر تجریه اروپا را داریم. قبل از اینجا در سیال پاریس بودیم، آنجا هم در غرفه ایران شرکت نکردیم. غرفه ایران در حاشیه بود. ایرانیها چانه زدن با برگزار کنندگان را بلد نیستند، درنتیجه آنها را ته سالن ها انداخته بودند. باز آنجا هم مثل اینجا خودم رفتم چانه زدم و غرفه را از جای پرت نمایشگاه به وسط آوردم. در سیال پاریس جایمان حتی از اینجا هم بهتر بود."
آقای ایرانی دیگری که خودش بلیط ورودی خریده و مانند یک بازدید کننده عادی آمده میگوید: "ایران کلی هنر و تاریخ و تمدن دارد، یعنی حتما غذایش هم خوب است. ولی چه فایده وقتی کسی چیزی نمی بیند! شما غرفه ها را نگاه کنید، هرکدام با غذاها و عکس ها و برخوردشان نماینده کشور و فرهنگشان هستند. ما دکور بندی بلد نیستیم. عرب ها از ما بدتر! جز چند عکس چیزی نمی گذاریم. بعد هم اینکه همه غرفه داران مرد هستند. در یکی دوتا نمایشگاه بین المللی برای کالاهای دیگر که غرفه ایران را دیدم چند نفر در یک غرفه ایستاده بودند که همه ریش داشتند، زبان هم بلد نبودند! مواد غذایی تجارت حساسی است. شما اول کسی را که خوراکی تعارف میکند نگاه میکنید بعد غذایش را امتحان میکنید. اگر در غرفه کالای مربوطه دو تا خانم با شوهرهایشان بیاورند، با لباس های محلی و سنتی، با تزیینات زیبای ایرانی، در همین دو سه روز، یک مجموعه کوچک و قشنگ از تمدن خودمان را ارائه میدهیم، یک لقمه خوشمزه هم در دهانشان میگذاریم تا خاطرات تلخ را از ذهن آنها پاک کنیم.
آقای حسین شیرانی که فروشنده و توزیع کننده مواد غذایی در مونترال است نیز در نمایشگاه شرکت دارد. او در پاسخ اینکه خوراکی های ایرانی چقدر شانس برای ورود به بازار امریکای شمالی را دارند میگوید: اول اینکه غذاهای ایرانی را نمی شناسند. اینها باید معرفی شوند و رویشان تبلیغ شود. ایران باید خود را عادت دهد که هماهنگ با تغییرات، برخی اصول را نیز به روز آورد. مثل برچسب روی غذاها، دقیقا حاوی چه موادی است؟ اگر شیمیایی دارد چقدر است و از چه نوع، چقدر شکر، چربی، کالری و یا نمک دارد و البته تاریخ مصرف حتما ذکر شود. عکس روی محصول علاوه براینکه زیبایی ماده غذایی را نشان میدهد باید واقعی باشد و داخل با عکس فرق نکند! بحث ذائقه مصرف کننده امروز خیلی مهم است که مزه ها و عطرهای تند را نمی پسندد، تقریبا تمام شیرینی ها و دسرهای ایرانی مشتری خواهند داشت، ولی برخی مواد مثل دوغ گاز دار برای مشتری غربی اصلا هیچ شانسی ندارد. آجیل و میوه های خشک ایران و برخی فرآورده ها مثل کشک یا رب انار اگر رویشان درست تبلیغ شود هم حتما طرفدار خواهند داشت وهمچنین غذاهای آماده ای که با کشک یا رب انار باشد..."
در پایان، گزارش کوتاهی از وضعیت غذاهای ایرانی را میخوانیم:
تنوع غذایی ایران به اندازه ای است که میتواند یکی از جاذبه های گردش گری این سرزمین باشد! ایران با داشتن تنوع اقلیمی مناسب، بستر تولید طیف وسیعی از محصولات باغی گرمسیری، نیمه گرمسیری و سردسیری را داراست. آش و سوپ غذاهایی هستند که از 4000 سال پیش در ایران طبخ می شدند و امروزه بیش از 400 نوع آن در مناطق مختلف ایران رایج هستند. تا کنون 2200 نوع غذای ایرانی شناخته شده که 1400 نوع آن امروزه منسوخ شده است.و بالاخره 107 نوع غذای ایرانی امکان ارائه آماده سریع (فست فود) را دارند.
برای اطلاعات بیشتر از نمایشگاههای بین المللی سیال به آدرس زیر بروید:
http://www.sialmontreal.com/sial/en/index.sn
شبکه خبری صنایع غذایی ایران - فودنا
میترا روشن (از کانادا)
roshanmitra@hotmail.com
