وقتی از تفکر منطقی و پایه ریزی درست نخستین صاحبان سهام شرکت 52 ساله اش سخن می گوید، می توانی برق شادی را به وضوح در چشمانش ببینی. تفکری که بعد از گذر از دوران پر فراز و نشیب نیم قرن کار درخشان در عرصه تولید شکلات و زمانی که دیگر هیچ یک از سهامداران اصلی آن در قید حیات نیستند، کماکان نام شرکت را با خوشنامی همراه کرده است. می گوید از خودش به عنوان پیشکسوت در صنعت شکلات حرفی ندارد ولی از شرکت متبوعش به عنوان پیشکسوت و اولین تولید کننده صنعتی شکلات در ایران است. بنگاه اقتصادی که حتی پیش از مینو و شکوپارس کار خود را آغاز کرد و با گذر از این سالها همواره خاطره ای خوش در ذهن مشتریانش برجای گذاشت. خاطره ای خوش همراه با طعم شیرین شکلاتی با نام «شکلات ما». بله درست حس زدید. مهندس فریدون درودی رئیس هیات مدیره شرکت تولیدی شکلات ساوه، نخستین کارخانه تولید صنعتی شکلات در ایران را می گوئیم. کسی که معتقد است نام شرکت متبوعش هنوز از همان احترام و پذیرش نزد مشتریان خود برخوردار است که همان زمان که به عنوان شرکتی بی رقیب در این عرصه فعالیت می کرد، برخوردار بود. درودی متولد سال 1321 در تهران است و مدرک فوق لیسانس خود را در رشته MBA از آمریکا گرفته است. اینکه چرا با داشتن تحصیلات بالای فنی، حضور در عرصه شیرینی و شکلات را انتخاب کرده، ماجرایی است که تمایل زیادی به توضیح در مورد آن ندارد، ولی معتقد است سر و سامان دادن به وضعیت سهام مادر بعد از فوت پدر مرحومش در کارخانه -که قرار بود برای مدت زمان کوتاهی صورت گیرد- وی را در این صنعت شیرین ماندگار کرده است. البته خودش تعبیر زیباتری دارد و شیرینی و چسبندگی شکلات را عاملی می داند که وی را در مدت 30 سال در این صنعت نگهداشته است. درودی که اخیرا از کسوت مدیرعاملی به ریاست هیات مدیره شرکت شکلات ساوه تغییر سمت داده است، از اینکه عمر کاری خود را به پای این صنعت گذاشته ابراز خوشحالی می کند. چرا که توانسته است بخش عمده ای از سیاست سرمایه گذاران نخستین شرکت را محقق کند. وقتی از اصول سهامداران اولیه که به قول وی نیروی محرکه اصلی برای چرخیدن چرخ های شرکت هستند، می پرسیم، لختی سکوت می کند و سپس می گوید: «به نظر من پایه ریزی آنها بر مبنای 4 یا 5 اصل بوده است. صداقت و درستی و همچنین حفظ حقوق کارگر و کارمند، پایه های اول و دوم تفکر سهامداران اولیه را تشکیل می دهد.» وقتی از حفظ نیروی انسانی شرکت تحت مدیریتش سخن می گوید، صدایش مصممتر می شود. سپس ادامه می دهد: « به جرات می گویم هم اکنون که 52 سال از تاسیس این شرکت می گذرد، اگر کارگران قدیمی شرکت بازنشسته نمی شدند، الان بیش از 50 سال سابقه پرداخت حق بیمه داشتند.» این فعال در عرصه شکلات تلاش برای ارتقای کیفیت را پایه سوم این تفکر منطقی می داند. شعار روز بازرگانی دنیا که «همواره حق با مشتری است» نیز به گفته درودی مبنای دیگر را در اندیشه صاحبان سهام اولیه شرکت تشکیل می دهد. البته حفظ احترام به حقوق همکاران نیز به عنوان پنجمین مورد در این زمینه مطرح است. درودی سهامداران کنونی شرکت تولیدی «شکلات ساوه» را وام دار برنامه ریزی و پایه ریزی صحیحی می داند که سرمایه گذاران اولیه در 52 سال قبل در این شرکت بنا نهادند.
آغاز راه
فلسفه تاسیس کارخانه شکلات ساوه به زمانی بازمیگردد که سه بازرگان در سه گروه مختلف و وابسته به سه فرهنگ متفاوت در ساختمانی در خیابان استامبول که یک مرکز صرافی در پایتخت کشورمان بود، بستر یک حرکت صنعتی را در سال 1336 فراهم کردند. پایه صحیح تصمیم گیری این سه بازرگان خراسانی، آذری و ارامنی مهاجر که هر یک در بخش های مختلف تجارت فعال بودند (خراسانی تاجر آهن، پشم و پوست، آذری تاجر منسوجات و شریک ارمنی مهاجر نیز در بخش کارهای تجاری با ارمنستان و اروپا در زمینه واردات و تولید مواد غذایی فعالیت می کردند.)، موجب شد تا این حرکت از ابتدا بر مبنای درست و منطقی شکل گیرد. تا جایی که اخذ مجوز از یک شرکت معتبر خارجی، پایه اصلی برای ساختن سازه اصلی شرکت شکلات ساوه در آن سالها گردید. درودی زمان آغاز به کار این شرکت -که در ابتدا تحت نام شرکت «اشتوکمن» آلمان و با بهره گیری از تجربیات کارشناسان آلمانی پایه گذاری شد- را سال 1337 می داند و تصریح می کند: «این نخستین شرکت تولیدی صنعتی در زمینه شکلات بود که امتیاز خود را از یک شرکت خارجی گرفته و از بدو تاسیس، محصولات خود را تحت نام و لیسانس آن شرکت تولید می کرد.» وی از زمانی سخن می گوید که شرکت متبوعش استفاده از ماشین آلات بازسازی شده خارجی را برای تولید نخستین محصولات شکلات خود به کار گرفت. در آن زمان نشانی از بادیه، بیل و گاز در این شرکت نبود و استفاده از قالب های روز شکلات و همچنین بهره گیری از دستگاه های پرکن و والس چیزی نبود که بتوان در شرکت ایرانی دیگری در آن مقطع یافت. با اینکه کار این گروه در زیر زمینی در چهار راه استامبول تهران آغاز شد ولی استفاده از مواد اولیه خارجی با بهترین کیفیت و حتی واردات لوازم بسته بندی شکلات از شرکت آلمانی تا 8 سال بعد از آغاز کار، شرایط ممتازی را برای محصولات شرکت ساوه در آن مقطع فراهم ساخته بود.
با افزایش تجربه شرکا در بخش های مختلف تولید شکلات بعد از 13 سال از شروع فعالیت، به نظر می رسید که دیگر ضرورتی برای استفاده از مواد اولیه و واردات مستقیم لوازم بسته بندی از این شرکت آلمانی مطرح نباشد. اینجا بود (سال 50) که متولیان شرکت تصمیم گرفتند که دیگر هزینه ای بابت حق لیسانس به شرکت آلمانی پرداخت نکنند. بعد از این نیز چاپ لفاف های بسته بندی در ایران انجام گرفت و مرغوبترین مواد اولیه از بهترین تولید کنندگان خارجی به طور مستقیم خریداری شد. در مرحله بعد نام تولیدات محصولات این شرکت از «اشتوکمن» به نام محصولات شرکت با نام حقوقی آن یعنی شرکت «تولیدی ساوه» تغییر یافت. این تغییر که در سال 1355 رخ داد تا سال 1362 یعنی زمانی که به درخواست وزارت ارشاد محصولات غذایی باید دارای نام تجاری می شدند، ادامه یافت و پس از آن محصولات این شرکت نام «شکلات ما» را به خود گرفت. وی مغز متفکر تاسیس شرکت تولیدی ساوه را شریک ارمنی این مجموعه می داند چرا که به دلیل ارتباط مناسب با روسیه و اروپا توان اخذ لیسانس تولید شکلات از این کشورها را داشت و به دلیل احساس نیاز و شناخت بازار، پیشنهاد ورود به این بازار کسب و کار را مطرح ساخته بود.
محصولات خاطره انگیز
درباره محصولات شرکت شکلات ما نیز باید گفت، تولیدات این شرکت از روز نخست محصولات شکلاتی بوده است. همانطور که می دانید، زمانی در ایران 8 نوع محصول شکلاتی وجود داشت که یکی از آنها شکلات خالص کاکائویی و هفت نوع دیگر با طعم های مختلف بود. این مقام مسئول در شرکت یاد شده نیز نخستین محصول شرکت متبوعش را شکلات های خالص و مغز دار می داند و معتقد است، تولید شکلات در شرکت متبوعش که از سال 62 در محدوده صنعتی تهرانپارس انجام گرفته با نام «شکلات ما» و در قطع های مختلف از جمله 100 ، 75 و 20 گرمی به بازار عرضه می شده است.
تولید ویفر شکلاتی به نام های «وافل» و «وافلی» از سال 44 به عنوان یکی از محصولات منحصر به فرد این شرکت، مشتریان خاص خود را داشته و دارد. این تولیدات تا سال 1362 ادامه یافت و پس از آن محصول جدیدی به نام «ویفر نی لبک» که یک نوع ویفر لوله ای است به تولیدات آن افزوده شد. البته برای نخستین بار تولید روکش بستی که در ایران به نام مبتکرش «کیم» مشهور است نیز در کارخانه این شرکت تولید شده است. درودی معتقد است که این شرکت نخستین تولید کننده شکلات با کره کاکائوست. همچنین شکلات ساوه به درخواست تعداد زیادی از مشتریانش از سال 80 وارد تولید شکلات های پوششی شده که در بازار به شکلات تخته ای معروف هستند. این شکلات ها مصارف زیادی در قنادی ها دارند که البته با بسته بندی های صنعتی نیز ارائه می شوند.
برخی از کارشناسان معتقدند که این شرکت با تولید محصولی منحصر به فرد، جایگاه ممتازی را در سبد شکلات های سلامت، به خود اختصاص داده است و آن محصول چیزی نیست جز شکلات های مخصوص برای افراد دیابتی. این عضو هیات رئیسه انجمن صنفی صنایع بیسکویـت، شیرینی وشکلات ایران معتقد است تولید این نوع شکلات برای افراد دارای دیابت به عنوان یک رسالت برای دست اندرکاران این شرکت مطرح است. وی در این باره تصریح می کند: با همکاری مستقیم آقای دکتر حقیقی رئیس آزمایشگاه های مرکزی وزارت بهداشت و با یک شرکت آلمانی، این شرکت وارد حوزه جدید تولید شکلات بدون قند در کشور شده است. گفتنی است که مواد اولیه این محصول از آلمان تامین می شود و برای تولید این محصول از «سانت» به عنوان شیرین کننده و از «ایزومالت» به عنوان جانشین حجمی شکر استفاده می گردد. درودی شرکت تحت مدیریتش را نخستین شرکتی می داند که پروانه تولید این محصول را از وزارت بهداشت، دریافت کرده و به عنوان تنها شرکت تولید کننده شکلات بدون قند مورد تایید انجمن دیابت ایران قرار گرفته است.
وی چالش تولید این نوع شکلات را برای کارخانجات شکلات سازی این می داند که پیش از هر نوبت تولید شکلات بدون قند باید تمامی خط از ابتدا تا انتها شسته شود تا جائیکه حتی لا به لای زنجیر دستگاه های اتوماتیک نیز نباید از نظر دور بماند. این کار نیز به قول درودی توقف کار دو روزه خط تولید اصلی را به منظور شستشوی دستگاه ها به همراه دارد. با این حال وی فعالیت در تولید شکلات بدون قند را افتخار خود و همکارانش می داند و تصریح می کند، حاضر است هر کمکی که لازم باشد بکند تا همکاران دیگرش در این صنعت نیز در صورت تمایل، وارد تولید این نوع شکلات شوند.
این مقام مسئول در شرکت شکلات ما اصل را بر همکاری و رفاقت با همکاران می داند و ادامه می دهد: ما رقابت را تنها در گرو ارتقای کیفیت می دانیم نه از نظر پنهان نگه داشتن فرمولاسیون تولید محصولات. چرا که دنیای امروز، دنیای ارتباطات است و هیچ چیز پنهانی وجود ندارد. اگر شما امروز یک ماشین بسته بندی از یک شرکت خارجی خریداری کنید، انواع فرمول ها را به شما می دهد ولی مهم این است که بتوانید آن فرمولاسیون را با بکار بردن مواد اولیه با کیفیت به کار گیرید.
به نظر می رسد که درودی تمایلی به پاسخ به پرسشی در مورد میزان تولیدات شرکت تولیدی شکلات ساوه ندارد. تنها از 50 سال گذشته می گوید، زمانی که بسته بندی ها با دست انجام می شد و تولید روزانه 500 کیلو آنقدر مناسب بود که کارگرها بابت این میزان تولید پاداش نیز می گرفتند. ولی آنچه وی در حال حاضر برآن تاکید دارد، رعایت قانون ومقررات کیفی محصولات است نه میزان تولیدات آن. وی معتقد است، هیچ محصول و مواد اولیه ای در کارخانه تحت مدیریتش وجود ندارد که پیش از آزمایش و تأئید مسئول فنی مصرف شود و همچنین کالایی نیست که پیش از تأئید، اجازه فروش در بازار را بیابد. چه از زمانی که کارشناسان آلمانی نظارت برکار را بر عهده داشتند و چه اکنون که سال هاست فعالیت ها بدون نظارت آنان انجام می گیرد.
در مورد خطوط تولید شرکت «شکلات ساوه» نیز باید گفت، در حال حاضر این شرکت بهره گیری از 6 خط تولیدی را بر عهده دارد که شامل خطوط تولید شکلات کاکائویی، شکلات بدون قند، ویفر لوله ای و یا «شوکو نی لبک»، شکلات پوششی، انواع ویفر با روکش شکلاتی و............ می شود. مجموع تنوع بسته بندی ها در این شرکت نیز حدود 30 تا 35 قلم کالا است که با احتساب 4 نوع بسته بندی جدید که اخیرا به مجموعه اضافه شده و سه شکل دیگر آن که تا پایان امسال افزوده خواهد شد، تنوع شکلی محصولات شکلات ما به 40 نوع می رسد.
توسعه را جدی گرفتیم
درودی می گوید: «اینکه کماکان از تولیدات و بسته بندی های محصولات خود تعریف کنیم و لذت ببریم دیگر کافی نیست. رقابت در دنیای امروز حرف اول را می زند. مصرف کننده دیگر فروشگاهی را نمی بیند که اجناس شیرینی و شکلات خارجی در ویترینش نباشد. سیستم های ارتباطی و ماهواره ها نیز که با تبلیغات خود جدیدترین اطلاعات را از محصولات خارجی در اختیار مشتریان قرار می دهند، پس اینجاست که توسعه جایگاه ویژه تری می یابد. بنابراین باید خود را ارتقا دهیم.»
خزانه دار انجمن که از ابتدای تاسیس آن همواره در جهت رفع مشکلات صنفی این صنعت فعالیت داشته، برنامه توسعه ای مفصلی را برای شرکت تولیدی ساوه «شکلات ما» متصور است. وی از خرید یک هکتار زمین با برنامه ساخت 7 هزار متر مربع زیر بنا در شهرک صنعتی عباس آباد برای توسعه کارخانه خبر می دهد. گفته می شود که توسعه کارخانه در این زمینه در سه فاز انجام می گیرد. تکمیل و اضافه کردن خطوط تولید شکلات، برنامه دیگر توسعه ای این شرکت است. البته خرید یک خط تمام اتوماتیک نیز به منظور افزایش تولیدات این شرکت در دست اجراست.
به اعتقاد درودی، محل محدود کنونی کارخانه استفاده از تمام ظرفیت ماشین آلات موجود را امکانپذیر نمی سازد، چرا که خطوط تولیدی موجود ظرفیت تولید روزانه 10 تن محصول را داراست. در صورتیکه اگر بخواهیم در شرایط فعلی از همه ظرفیت ماشین آلاتمان استفاده نماییم باید از کیفیت آنها بکاهیم. این کار نیز برخلاف سیاست اصلی سهامداران شرکت است چرا که کیفیت در تولیدات ما حرف نخست را می زند.
به نظر می رسد انتقال این شرکت به محل خریداری شده جدید نه تنها امکان استفاده از حداکثر توان ماشین آلات را برای دست اندرکاران این شرکت فراهم می کند بلکه خرید دستگاه اتوماتیک جدید، افزایش تولیدات این کارخانه را تا حد زیادی به همراه خواهد داشت. افزودن قالب های جدید شکلات همچنین ماشین آلات بسته بندی روز دنیا نیز از سیاست های سهامداران شرکت شکلات ساوه برای توسعه است. البته درودی بهره گیری از یک هکتار زمین را در آینده برای شرکت کافی نمی داند و معتقد است مناطق دیگری نیز در این شهرک صنعتی خریداری و به کارخانه اختصاص یابد. حضور پررنگ تر در عرصه صادرات نیز از برنامه های توسعه ای این شرکت است. حضور مجدد این شرکت در بازار جهانی (صادرات این شرکت به دلایل مختلف تا سال 75 ادامه داشت و پس از آن متوقف شد) یکی از برنامه های اصلی تصمیم سازان این شرکت را تشکیل می دهد که از اواسط سال 89 مجددا آغاز خواهد شد. در حال حاضر بازاریابی برای صادرات محصولات شکلات ما نیز در دست اجراست و به قول درودی بهره گیری از نیروهای جوان و متخصص، شرکت شکلات ساوه را برای حضور در بازار جهانی آماده خواهد ساخت.
درودی به تغییرات جدید صورت گرفته در مدیریت این شرکت خوش بین است و اعتقاد دارد، فعالیت مدیر عامل جدید (آقای علیرضا محدث مجتهدی) که نیروی جوان سهامدار شرکت است، می تواند شکلات ساوه را در ادامه راه موفق خود یاری دهد. حسن ختام این گفت و گو نیز چیزی نیست جز تاکید دوباره درودی بر پایه گذاری درست سهامداران بود و آنچه موفقیت امروز شرکت را رقم زده، تلاش هیات مدیره و مدیران عامل این شرکت در طول این سال ها ادامه روش و سیاستگذاری های سهامداران اولیه شرکت و رعایت اصول 5 گانه فوق الذکر بوده است.
